Εκπαίδευση

Κέρδος & Εκπαίδευση

trifon — Fri, 31 May 2019 11:55:51 +0000

Την προηγούμενη Τετάρτη παρουσιάστηκε το συλλογικό έργο «Το κίνητρο του κέρδους στην εκπαίδευση» σε επιμέλεια James B. Stanfield (εκδ. Παπαδόπουλος, ΚεΦιΜ). Οι συγγραφείς του, όλοι έγκριτοι επιστήμονες, ανατρέπουν με επιχειρήματα και αποδείξεις την εδραιωμένη για πολλές δεκαετίες πεποίθηση-ταμπού ότι το κέρδος και οι εκπαίδευση είναι έννοιες εκ διαμέτρου αντίθετες.

Η ιδεολογική «καταγγελία» της επιδίωξης του κέρδους στην εκπαίδευση και η πεποίθηση για την ορθότητά της ήταν τόσο μεγάλες μέχρι και το πρόσφατο παρελθόν, ώστε ακόμη και επιχειρηματίες της εκπαίδευσης να αισθάνονται δυσάρεστα να παραδεχθούν ανοιχτά ότι το κίνητρό τους είναι το κέρδος. Κι όμως η επιδίωξη του κέρδους στην εκπαίδευση είναι τόσο σημαντική όσο και σε οποιαδήποτε άλλη ανθρώπινη δραστηριότητα. Ίσως στην εκπαίδευση να είναι μάλιστα περισσότερο απαραίτητη από οπουδήποτε αλλού.

Είναι αναντίρρητο γεγονός ότι η γνώση στις μέρες μας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους συντελεστές παραγωγής πόρων. Η εκπαίδευση είναι ο κυριότερος παραγωγός γνωστικού κεφαλαίου. Το κίνητρο του κέρδους με τη σειρά του κινητοποιεί τα άτομα να επιτελούν λειτουργίες, ενισχύει τον ανταγωνισμό και την καινοτομία, διαδίδει τη γνώση και κατευθύνει τους πόρους στις πλέον παραγωγικές χρήσεις.

Μια βασική αντίρρηση στα παραπάνω είναι πως το κέρδος στην εκπαίδευση δεν το απολαμβάνουν όλοι αλλά πολύ λίγοι. Οι περισσότεροι είναι τάχα οι χαμένοι. Αυτή η μηδενικού αθροίσματος αντίληψη είναι εσφαλμένη. Ο επιχειρηματίας υπηρεσιών εκπαίδευσης θα πρέπει σε περιβάλλον ανταγωνισμού να προσελκύσει όσο το δυνατόν περισσότερους καταναλωτές. Πρέπει συνεπώς να τους προσφέρει καλύτερες υπηρεσίες από τους ανταγωνιστές του. Στην οικονομία της αγοράς όμως, όποιος δεν ενδιαφέρεται για τους πελάτες του εξαφανίζεται. Η επιδίωξη του κέρδους και όχι ο νεφελώδης αλτρουισμός είναι αυτό που κάνει τον επιχειρηματία να ενδιαφερθεί για το συμφέρον του πελάτη του.

Η επόμενη αντίρρηση είναι ότι η επιδίωξη του κέρδους στην εκπαίδευση δημιουργεί μεν εξαιρετικά αποτελέσματα αλλά ταυτοχρόνως δημιουργεί και κοινωνικές ανισότητες. Στο βιβλίο αποδεικνύεται ότι οι περισσότερο κερδισμένοι από την εφαρμογή του περίφημου κουπονιού εκπαίδευσης και της ελεύθερης επιλογής σχολείου (δημόσιου, ιδιωτικού κερδοσκοπικού ή μη) είναι οι μαθητές και φοιτητές με χαμηλότερο οικονομικό και κοινωνικό υπόβαθρο. Όπως υποστήριζε ο νομπελίστας οικονομολόγος Γκάρυ Μπέκερ, για το σύστημα των κουπονιών εκπαίδευσης, «τα παιδιά που μειονεκτούν κοινωνικά, είναι εκείνα ακριβώς που θα ωφεληθούν περισσότερο από τη φοίτησή τους σε ένα ιδιωτικό σχολείο» και όχι βεβαίως οι πλούσιοι.

Παρ’ όλα αυτά, όπως αποδεικνύουν οι συγγραφείς και πλήθος άλλων εξειδικευμένων μελετών, η εισαγωγή του κινήτρου του κέρδους στην εκπαίδευση δεν είναι κάτι εχθρικό με τη δημόσια παιδεία αλλά με τον κρατισμό που επιβάλλει τον υπερσυγκεντρωτισμό και καλλιεργεί τη λογική του «καρμπόν» στην εκπαίδευση. Μπορείς να έχεις λ.χ. δημόσια σχολεία, αλλά το κράτος να παραχωρεί τη διοίκησή τους σε κερδοσκοπικές επιχειρήσεις εκπαίδευσης που διαθέτουν την κατάλληλη τεχνογνωσία. Εταιρείες τέτοιου τύπου, όπως είναι σήμερα στις ΗΠΑ οι National Heritage Academies, η Mosaica και η Leona, διασφαλίζουν την ποιότητα των εκπαιδευτικών υπηρεσιών, την ασφάλεια στο σχολικό περιβάλλον, τη λογοδοσία των εκπαιδευτικών, ενώ περιορίζουν σημαντικά το διοικητικό κόστος και βελτιώνουν τις μαθητικές επιδόσεις.

Κύπρος και Ελλάδα βίοι αντίθετοι και στη ναυτική εκπαίδευση

trifon — Fri, 31 May 2019 11:54:11 +0000

Στις μέρες μας η διεύρυνση της εκπαιδευτικής αγοράς είναι εντυπωσιακή. Πολλές φορές έχω αναφερθεί στις εξαγωγικές δυνατότητες της εκπαίδευσης και στο πετυχημένο παράδειγμα της Κύπρου. Αντιθέτως το ελληνικό γραφειοκρατικό και συγκεντρωτικό εκπαιδευτικό μοντέλο απομονώνει διεθνώς τη χώρα και υπονομεύει ευθέως την οικονομική ανάπτυξη. Η ναυτική εκπαίδευση είναι χαρακτηριστική απόδειξη της ελληνικής εκπαιδευτικής ιδιαιτερότητας, στερώντας από την οικονομία κρίσιμο για την ανάπτυξή της ανθρώπινο κεφάλαιο.

Η υπερπόντια ναυτιλία είναι ίσως ο μοναδικός τομέας που μας κάνει περήφανους σαν Έλληνες. Κι αυτό γιατί αποτελεί μια οικονομική δραστηριότητα εξωστρεφή, όπου τα περιθώρια παρέμβασης του κράτους για να την υπονομεύσει είναι μικρά. Στους ωκεανούς και στις θάλασσες συναντάς μιαν άλλη Ελλάδα, την απαλλαγμένη από τα δεσμά του αναποτελεσματικού ελληνικού κράτους Ελλάδα της δημιουργίας και της προόδου, πρωταγωνίστρια και ισχυρή στο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, χωρίς καμιά κρατική συνδρομή ή επιδότηση.

Σε περίοδο παγκόσμιας κρίσης της εμπορικής ναυτιλίας ο ελληνικός στόλος το 2016 αριθμούσε 5.211 πλοία συνολικής χωρητικότητας 195,9 εκατ. τόνων, παραμένοντας για μια ακόμη χρονιά πρώτος στον κόσμο αυξάνοντας τη διαφορά του από το δεύτερο Ιαπωνικό. Τόσο στη ναυπήγηση νέων πλοίων όσο και στις αγοραπωλησίες παλιών οι Έλληνες εφοπλιστές καταλαμβάνουν παγκοσμίως την πρώτη θέση.

Περισσότερο από το 7% του ΑΕΠ της χώρας προέρχεται από τη ναυτιλία μας, ενώ η συνεισφορά των ναυτιλιακών επιχειρήσεων ελληνικών συμφερόντων στο ΑΕΠ της Ε.Ε. ξεπερνά τα 70 δισ.€. Η ελληνική ναυτιλία έχει δημιουργήσει 200.000 θέσεις εργασίας στην Ελλάδα και περίπου 2,4 εκατ. στην Ε.Ε. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ η ναυτιλία μπορεί να συνεισφέρει στο ΑΕΠ ακόμη 2,5% με 3%, αρκεί να αφεθεί ελεύθερη από τα δεσμά του κράτους, απελευθερωθεί η αγορά εργασίας των ελλήνων ναυτικών και επανδρώσουν τα ελληνικά πλοία Έλληνες ναυτικοί.

Ωστόσο οι ναυτικές ακαδημίες της χώρας αδυνατούν να τροφοδοτήσουν την ποντοπόρο ναυτιλία (ελληνική και ξένη) με ικανούς για την επάνδρωση των πλοίων της αποφοίτους. Βασική αιτία το απαγορευτικό θεσμικό πλαίσιο που δημιούργησε η μυωπική, ιδεοληπτική και συμπλεγματική στάση των κυβερνήσεων, των κομμάτων και των ποικιλώνυμων συνδικάτων της ναυτιλίας έναντι των Ελλήνων εφοπλιστών.

Ένας τομέας που θα μπορούσε να συμβάλλει θετικά στην οικονομία παρακμάζει εξαιτίας ενός συνδυασμού ανικανότητας, ιδεοληψίας και αβάσιμων συντεχνιακών διεκδικήσεων.

Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στην Ελλάδα και στον τομέα της ναυτικής εκπαίδευσης η Κύπρος λειτουργεί ως κανονική χώρα που αναζητά ενεργό ρόλο σε μια διεθνοποιημένη οικονομία. Στη χώρα αυτή συνειδητοποίησαν εγκαίρως τα δυνητικά πλεονεκτήματα που στην Ελλάδα δεν αξιοποιούνται, κυρίως το μέγεθος του ελληνόκτητου στόλου και την προτίμηση των πλοιοκτητών σε έλληνες αξιωματικούς (καταστρώματος, μηχανικούς, ασυρματιστές).

Από το Σεπτέμβριο στην Κύπρο θα λειτουργήσει ιδιωτική ναυτικη ακαδημία για αξιωματικούς του εμπορικού ναυτικού σε πλήρη σύνδεση με τη ναυτιλιακή αγορά. Προηγήθηκαν επίσημες συμφωνίες της ακαδημίας με έλληνες και ξένους εφοπλιστές, οι οποίες εκτός των άλλων περιλαμβάνουν:

- τη χρηματοδότηση μεγάλου μέρους των διδάκτρων των σπουδαστών από ναυτιλιακές επιχειρήσεις. Το ποσοστό της χρηματοδότησης υπερβαίνει το 50% των διδάκτρων.

- η χρηματοδότηση είναι άτοκη και εξοφλείται μακροχρόνια από τμήμα του μισθού των σπουδαστών, όταν αυτοί ολοκληρώσουν τις σπουδές τους και μπουν στην αγορά εργασίας.

- ο σπουδαστής δεν προσφέρει καμμία εμπράγματη εξασφάλιση για τη χρηματοδότησή του.

- στις συμφωνίες περιλαμβάνονται λεπτομερείς όροι για τα εκπαιδευτικά ταξίδια των σπουδαστών.

- οι πλοικτήτριες εταιρείες αναλαμβάνουν την πλήρη ασφαλιστική κάλυψη των σπουδαστών που πραγματοποιούν εκπαιδευτικά ταξίδια.

- την πρόσληψη των αποφοίτων της ακαδημίας.

Σε αντίθεση με την Ελλάδα στην Κύπρο σε συνδυασμό με τα υπερσύγχρονα προγράμματα σπουδών και την άριστη υλικοτεχνική υποδομή (ύπαρξη simulations, μηχανών κ.τ.λ.) θα ακολουθηθεί το αγγλικό μοντέλο της ναυτικής εκπαιδευσης με πειθαρχία και αυστηρότητα, κάτι που είναι απολύτως απαραίτητο για την ύπαρξη ιδιαίτερης προσήλωσης στην ναυσιπλοΐα και τους κινδύνους που αυτή περιλαμβάνει. Επίσης η επιλογή των σπουδαστών θα γίνει σύμφωνα με τις προηγούμενες επιδόσεις τους και με απολύτως αξιοκρατικά κριτήρια.

Σε αντίθεση επίσης με την Ελλάδα στην Κύπρο πριν ακόμη λειτουργήσει η ναυτική ακαδημία έχουν ήδη υπογραφεί συμφωνίες για την ύπαρξη των αναγκαίων συνεργειών με σχολές ή τμήματα Πανεπιστημίων (λ.χ. μηχανικών - ναυτιλιακών σπουδών κ.ο.κ.).

Σε κάθε οικονομική δραστηριότητα εκτός από το χρησιμοποιούμενο από την οικονομία κεφάλαιο υπάρχει πάντοτε κι ένα κεφάλαιο που παραμένει αγνοημένο κι ανενεργό. Οι χώρες που ανακαλύπτουν αυτό το κεφάλαιο προοδεύουν και ευημερούν. Στον τομέα της ναυτικής εκπαίδευσης η Κύπρος μάς δείχνει το δρόμο.

Ο «κρυμμένος θησαυρός» της οικονομίας

trifon — Fri, 31 May 2019 11:52:36 +0000

Σε όλες τις οικονομίες εκτός από το χρησιμοποιούμενο κεφάλαιο υπάρχει κι ένα κεφάλαιο που υπνώττει αναμένοντας την αξιοποίησή του. Δεν είναι βέβαιο ότι το κεφάλαιο αυτό θα ανακαλυφθεί, θα χρησιμοποιηθεί ή ότι κάτι τέτοιο θα συμβεί την κατάλληλη στιγμή. Οι χώρες που ανακαλύπτουν τους «κρυμμένους θησαυρούς» προοδεύουν και αναπτύσσονται, οι άλλες παρακμάζουν και καταστρέφονται.

Για την Ελλάδα η εκπαίδευση αποτελεί το μεγαλύτερο ανενεργό κεφάλαιο σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη προηγμένη χώρα. Η αξιοποίησή του θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκσυγχρονισμού των κοινωνικών θεσμών και να επηρεάσει θετικά την πορεία της οικονομίας. Για δύο κύριους λόγους:

Πρώτον, γιατί δημιουργεί και ανανεώνει το ανθρώπινο κεφάλαιο που είναι απολύτως αναγκαίο στην οικονομία. Από πλήθος μελετών προκύπτει δε ότι τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα επηρεάζουν ευθέως την οικονομική ανάπτυξη.

Δεύτερον, γιατί σε έναν διεθνοποιημένο κόσμο δημιουργείται ένα εξαγώγιμο προϊόν.

Ως προς το πρώτο, από την οικονομική επιστήμη και τη θεωρία του ανθρωπίνου κεφαλαίου μαθαίνουμε ότι μέσω της εκπαιδευτικής διαδικασίας βελτιώνονται οι δεξιότητες, οι γνώσεις και η δημιουργική ικανότητα των ατόμων. Σε αντίθεση με τις άλλες μορφές κεφαλαίου, το ανθρώπινο κεφάλαιο αναλίσκεται γρηγορότερα, περίπου 25% κάθε χρόνο. Τα ελεύθερα μη γραφειοκρατικά-συγκεντρωτικά εκπαιδευτικά συστήματα αποτρέπουν την τεχνολογική απαξίωση του ανθρωπίνου κεφαλαίου, βοηθούν στην ταχύτερη παραγωγή, ανανέωση και βελτίωσή του και επιτρέπουν στα άτομα να είναι περισσότερο ευπροσάρμοστα στις τεχνολογικές εξελίξεις.

Ως προς το δεύτερο, η υποκατάσταση των εξαγωγών με εκπαιδευτικές υπηρεσίες και προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας είναι το ζητούμενο προκειμένου να ενισχυθεί συνολικά η οικονομία και να ανταποκριθεί στην υπερβάλλουσα ζήτηση υπηρεσιών ανώτατης εκπαίδευσης ‒ ο αριθμός των ξένων φοιτητών διεθνώς αγγίζει τα τέσσερα εκατομμύρια (4.000.000).

Οι άμεσες και έμμεσες οικονομικές επιπτώσεις από τη δημιουργία εξαγωγικού κλάδου υπηρεσιών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην οικονομία είναι:

α) η πληρωμή από τους φοιτητές των διδάκτρων των πανεπιστημίων.

β) Οι δαπάνες διαβίωσης των ξένων φοιτητών στη χώρα υποδοχής.

γ) Οι διακρατικές συνεργασίες και συνεργασίες πανεπιστημίων διαφορετικών κρατών.

δ) Η δημιουργία χιλιάδων νέων θέσεων εργασίας εκπαιδευτικού και διοικητικού προσωπικού αλλά και πολλών ακόμη συναφών επαγγελμάτων επιστημονικού-ερευνητικού χαρακτήρα.

ε) Η ανάπτυξη της κατασκευαστικής αγοράς.

στ) Ο εκπαιδευτικός τουρισμός των ίδιων των φοιτητών, καθώς και συγγενών και φίλων τους.

γ) Έσοδα από την άμεση και έμμεση φορολογία.

δ) Ενίσχυση του εμπορικού ισοζυγίου από την ανάσχεση σε μεγάλο βαθμό της τάσης εκπατρισμού των νέων για σπουδές σε πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της PricewaterhouseCoopers, οι αλλοδαποί φοιτητές συνεισφέρουν άμεσα στη βρετανική οικονομία με τα δίδακτρα που καταβάλλουν και τις καταναλωτικές τους δαπάνες περίπου 13,9 δισ. λίρες ετησίως. Για κάθε 100 θέσεις στα βρετανικά πανεπιστήμια υπολογίζεται ότι αντιστοιχούν άλλες 117 θέσεις σε άλλους τομείς της οικονομίας που σχετίζονται με την εκπαίδευση. Περίπου 758.000 θέσεις εργασίας στη Μεγάλη Βρετανία σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τα βρετανικά πανεπιστήμια κ.ο.κ.

Το νέο 'προ-πο' σύστημα Γαβρόγλου

trifon — Fri, 31 May 2019 11:46:23 +0000

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ σε μια ακόμη επικοινωνιακή προσπάθεια αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης από τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει λόγω των ανερμάτιστων επιλογών της προχώρησε σήμερα δια του υπουργού Παιδείας στην ανακοίνωση μιας ακόμα «αλλαγής» στο σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ.

Πρόκειται για μια εντελώς αποσπασματική, αντιφατική και πρόχειρη παρέμβαση η οποία επ’ ουδενί δεν μπορεί να χαρακτηριστεί «μεταρρύθμιση».

Το προτεινόμενο σύστημα είναι αποσπασματικό καθώς:

● Αποτελεί σημειακή παρέμβαση μόνο στη Γ΄ Λυκείου αγνοώντας πλήρως όλες τις υπόλοιπες τάξεις του Γενικού Λυκείου, αλλά κυρίως το συνδεόμενο και υπερώριμο αίτημα της ριζικής αναμόρφωσης της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης στη Λυκειακή βαθμίδα.

● Ασχολείται μόνο με τις τεχνικές διαρρυθμίσεις του συστήματος (πόσα μαθήματα, με ποιες βαρύτητες, συμπλήρωση μηχανογραφικού δελτίου), χωρίς να αντιμετωπίζει το χρόνιο πρόβλημα της αποστήθισης, του μηχανικού τρόπου πρόσκτησης της γνώσης και άρα της ουσίας τού τι εξετάζεται και πώς διασφαλίζουμε την επιλογή των καλύτερων.

Παράλληλα το προτεινόμενο σύστημα είναι αντιφατικό καθώς:

● Ενώ μιλάει για την ανάγκη εξειδίκευσης των μαθητών περιορίζει αυτή την επιλογή μόνο στη Γ΄ Λυκείου. Έτσι, αντί οι μαθητές να εξειδικεύονται σταδιακά και με αύξουσα ένταση προχωρώντας από τάξη σε τάξη στο Λύκειο, καλούνται να μεταβούν ξαφνικά από ένα μοντέλο γενικής εκπαίδευσης στις δυο πρώτες τάξεις του Λυκείου σε ένα μοντέλο ακραίας εξειδίκευσης (ουσιαστικά επαναφορά των παλαιών δεσμών) μόλις στη Γ΄ Λυκείου, χωρίς προηγουμένως να έχουν την ευκαιρία να διερευνήσουν τις κλίσεις και τις προτιμήσεις τους.

● Ενώ μιλάει για την ανάγκη αξιοκρατίας, το ίδιο την καταργεί στην πράξη αφού μέσω του προτεινόμενου συστήματος εισαγωγής σε Τμήματα ελεύθερης πρόσβασης μετατρέπει την εισαγωγή στα ΑΕΙ σε «Προ-Πο», εφόσον ευνοούνται μαθητές που κάνουν καλύτερη πρόβλεψη για το ποια θα είναι τα Τμήματα αυτά και όχι οι καλύτεροι σε βαθμολογία μαθητές. Το υποχρεωτικό ανώτατο όριο των δέκα τμημάτων δεν ευνοεί την αξιοκρατία αλλά τον ...τζόγο.

● Ενώ μιλάει για την ανάγκη αναβάθμισης του Απολυτηρίου του Λυκείου ουσιαστικά υποβάλλει τους μαθητές σε διπλές εξετάσεις στα ίδια μαθήματα σε απόσταση λίγων μόνο ημερών, μια φορά σε ενδοσχολικό και μια σε πανελλαδικό επίπεδο.

Το κυριότερο όμως είναι ότι το προτεινόμενο σύστημα είναι εμφανώς προϊόν προχειρότητας, καθώς μια σειρά κρίσιμων ζητημάτων μένουν αδιευκρίνιστα και θολά. Τα βασικότερα από αυτά είναι:

● Ποιες διασφαλίσεις περί του αδιάβλητου χαρακτήρα τους θα έχουν οι ενδοσχολικές εξετάσεις για την απόκτηση του Απολυτηρίου Λυκείου που θα γίνονται σε επίπεδο Δήμου ή Νομού (π.χ. θα είναι ανώνυμα τα γραπτά δοκίμια των μαθητών κατά το πρότυπο των Πανελληνίων;).

● Τι θα γίνει με τη διαχείριση του πλεονάζοντος εκπαιδευτικού προσωπικού λόγω της μεγάλης αλλαγής στο ωρολόγιο πρόγραμμα της Γ΄ Λυκείου;

● Τι χαρακτήρα θα έχουν οι ωριαίες «συναντήσεις» ανά μάθημα προσανατολισμού μεταξύ εκπαιδευτικών και μαθητών; (Χωρίς συγκεκριμένο πλαίσιο κινδυνεύουν να εκφυλιστούν σε «ελεύθερη ώρα»).

● Για ποιο λόγο τίθεται το όριο των 10 μόνο επιλογών Τμημάτων στο τέλος της Β΄ Λυκείου; Ένα τέτοιο αυθαίρετο όριο δεν καλύπτει ούτε καν το φάσμα των ομοειδών γνωστικών αντικειμένων.

● Πώς θα διαχειριστούν εκπαιδευτικά τα Τμήματα των ΑΕΙ τους φοιτητές δύο ταχυτήτων που θα δέχονται (μια ομάδα μόνο με το απολυτήριο και μια μέσω των πανελλήνιων εξετάσεων);

Το μόνο ευχάριστο είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα έχει ποτέ τη δυνατότητα να εφαρμόσει τα γονατογραφήματά του. Η αναμενόμενη ήττα του στις επόμενες εκλογές θα δημιουργήσει ενδεχομένως ευνοϊκές προϋποθέσεις για την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου συστήματος ανασυγκρότησης του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, το οποίο θα πρέπει να αποτελέσει τον κινητήριο μοχλό για το restart της χώρας.

Νάνι νάνι το... παιδί να κάνει

trifon — Fri, 31 May 2019 11:43:09 +0000

Άλλη μια βαρύγδουπη δήλωση για επικοινωνιακούς λόγους αλλά και για λίγο χειροκρότημα που το έχουν τόσο ανάγκη πλέον οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ.

Σε μια πιο σοβαρή συζήτηση, ο υπουργός παιδείας πρέπει να διευκρινίσει τι σημαίνει πρακτικά το μέτρο που εξήγγειλε, τα σχολεία να ξεκινούν στις 9 πμ;

Θα μειώσει μήπως το διδακτικό χρόνο, ο οποίος είναι ήδη μικρός στην Ελλάδα σε σχέση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες; Εάν ναι, να μας πληροφορήσει σε βάρος ποιων μαθημάτων θα συμβεί αυτό;

Μήπως όμως ο κ.Γαβρόγλου σχεδιάζει να ξεκινούν μεν αργότερα αλλά και να τελειώνουν τα μαθήματα αργότερα; Αυτό θα αφορά όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης ή μόνο το Λύκειο; Εάν αφορά μόνο το Λύκειο αυτό θα σημαίνει -ιδίως στην τρίτη Λυκείου- λιγότερο χρόνο για την υπερπολύτιμη απογευματινή μελέτη και προετοιμασία των μαθητών της τρίτης Λυκείου. Κι αν άραγε το μέτρο αυτό είναι παιδαγωγικά σωστό για το Λύκειο γιατί ο υπουργός διαφοροποιεί το Λύκειο από τις υπόλοιπες βαθμίδες;

Εάν πάλι το μέτρο αφορά όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, μήπως ο κ. Γαβρόγλου σχεδιάζει να ξεκινούν μεν αργότερα αλλά και να τελειώνουν τα μαθήματα αργότερα; Υπενθυμίζω όμως ότι το σχολικό ωράριο καθορίζει σε πολύ μεγάλο βαθμό και το ωράριο της ελληνικής οικογένειας και ιδίως των εργαζομένων -μεταξύ των οποίων και οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί- και των ασθενέστερων οικονομικά στρωμάτων. Σε περίπτωση παράτασης έχει προβλέψει άραγε ο υπουργός τις απαραίτητες υποδομές και το κατάλληλο προσωπικό που απαιτείται ώστε να γευματίζουν τα παιδιά σε όλα τα σχολεία της χώρας; Επίσης εάν στις προθέσεις του κ. Γαβρόγλου είναι να αφήνουν οι γονείς τα παιδιά τους την ίδια ώρα που τα αφήνουν και σήμερα πώς σκέφτεται αλήθεια να καλύψει το διάστημα από 7.15 πμ. έως 9 πμ. Στην περίπτωση αυτή όμως τα παιδιά δεν θα κοιμούνται περισσότερο, όπως υποσχέθηκε ο υπουργός Παιδείας.

Πρόκειται αναμφίβολα για μια ακόμη κίνηση επικοινωνιακού αντιπερισπασμού αλλά είναι και κάτι βαθύτερο: σε τι εθίζουν άραγε αυτές οι προτάσεις ή εξαγγελίες τη νέα γενιά της χώρας; Αντί η ηγεσία του υπουργείου παιδείας να εκπέμπει μηνύματα σκληρής προσπάθειας και μόχθου προς τους μαθητές με σκοπό την πρόοδο και την κατάκτηση της επιτυχίας, η επίσημη πολιτεία διαφημίζει την "εύφορη κοιλάδα της ραστώνης και τεμπελιάς".

Τέλος, ας μας ενημερώσει σε ποια επιστημονικά δεδομένα στηρίζεται η πρόταση-πρόθεση αυτή;

Ας μην γελιόμαστε σε κανένα από τα παραπάνω ερωτήματα δεν πρόκειται να δοθεί απάντηση. Επαναλαμβάνω οι δηλώσεις του κ.Γαβρόγλου, του με διαφορά χειρότερου υπουργού παιδείας της μεταπολίτευσης -κι αν υπήρξαν να σκεφθεί κανείς ανίκανοι και ιδεοληπτικοί υπουργοί παιδείας την περίοδο αυτή-, εκείνου που κατήργησε δεκαεπτά (17) φορές τις εισαγωγικές εξετάσεις στα ΑΕΙ για να τις αυξήσει στο τέλος, συνιστά ένα ακόμη από τα πολλά άσφαιρα επικοινωνιακά πυρά της ευρισκόμενης σε απόλυτο πανικό κυβέρνησης. Αλλά όσο και να θέλει ο λαϊκιστής υπουργός οι νέοι να κοιμούνται παραπάνω, οι μαθητές, όπως και οι οικογένειές τους, είναι πλέον σε επαγρύπνηση.

Εκπαίδευση ως Αναπτυξιακό Εργαλείο: η διεθνής εμπειρία

trifon — Mon, 20 May 2019 16:13:42 +0000

Στην Ελλάδα συχνά η συζήτηση γύρω από τα εκπαιδευτικά ζητήματα και την ακολουθητέα εκπαιδευτική πολιτική περιστρέφεται κυρίως μόνο γύρω από τις μορφωτικές επιπτώσεις της εκπαίδευσης, αγνοώντας μια βασική αλήθεια, ότι αυτή ασκεί άμεση και καθοριστική επίδραση στο σύνολο των θεσμών μιας χώρας (δικαιοσύνη, δημόσια διοίκηση, οικονομία κ.λπ.).

Η παραπάνω μονομερής προσέγγιση εξηγείται κατά κάποιο τρόπο από την σε μεγάλο βαθμό ηγεμονία εδώ και δεκαετίες των ιδεών της κρατικιστικής Αριστεράς στον εκπαιδευτικό διάλογο και από την δυσανεξία της τελευταίας σε κάθε σύνδεση της εκπαίδευσης με την οικονομία. Πάντοτε οι αριθμοί ενοχλούσαν την αριστερή σκέψη.

Η οικονομική επιστήμη μάς διδάσκει όμως ότι η γνώση είναι ένας από τους κυριότερους συντελεστές παραγωγής πόρων. Η εκπαίδευση, συνεπώς, ως ο κυριότερος παραγωγός γνωστικού κεφαλαίου αποτελεί τον κατεξοχήν αναπτυξιακό μοχλό για μια οικονομία.

Ακόμα όμως και όταν διεξάγεται η σχετική συζήτηση με όρους οικονομικούς τείνουμε να επικεντρώνουμε την προσοχή μας στα αδιαμφισβήτητα οφέλη που προκύπτουν για την οικονομία από την κατάργηση τόσο του ανελεύθερου, γραφειοκρατικού και συγκεντρωτικού θεσμικού πλαισίου που διέπει τη λειτουργία των δημοσίων πανεπιστημίων όσο και του κρατικού μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση υποβαθμίζοντας την πολύ ουσιαστική επίδραση της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην οικονομική ανάπτυξη μιας χώρας.

Από τη σχετική βιβλιογραφία γνωρίζουμε ότι η βελτίωση της ποιότητας της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης οδηγεί σε σημαντική αύξηση του ΑΕΠ των χωρών. Σύμφωνα λ.χ. με το μοντέλο των Hanushek & Wößmann (2007) η μέση ετήσια αύξηση του ΑΕΠ μιας χώρας υπολογίζεται σε μεσομακροπρόθεσμη βάση περίπου σε 1,2% για κάθε βελτίωση δέκα θέσεων στην κατάταξη της PISA. Η αύξηση αυτή είναι το αποτέλεσμα των θετικών επιπτώσεων της καλύτερης εκπαίδευσης σε τομείς όπως:

α) Το υψηλότερο επίπεδο δεξιοτήτων και άρα παραγωγικότητας του ανθρώπινου κεφαλαίου μιας χώρας.

β) Το καλύτερο επίπεδο υγείας του πληθυσμού. Έρευνες αποδεικνύουν ότι υπάρχει θετική συσχέτιση της καλύτερης εκπαίδευσης με τη μείωση των δαπανών υγείας και του χρόνου απουσίας των εργαζομένων από την παραγωγική διαδικασία.

γ) Η μείωση της εγκληματικότητας, η οποία συνεπάγεται μικρότερες δαπάνες για ασφάλεια και σωφρονισμό, αλλά και ασφαλέστερο επενδυτικό περιβάλλον.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι πώς επιτυγχάνεται βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης, ώστε αντίστοιχα να επέλθουν τα ανάλογα οφέλη στο επίπεδο της ανάπτυξης;

Είναι γεγονός ότι η απλή επέκταση του χρόνου παραμονής στο εκπαιδευτικό σύστημα δεν έχει τόσο σημαντική επίδραση στο επίπεδο της οικονομικής ανάπτυξης μιας χώρας. Αντιθέτως, κρίσιμο για την οικονομική ανάπτυξη είναι το είδος των γνώσεων και των δεξιοτήτων που αποκτούν οι εκπαιδευόμενοι στη διάρκεια της εκπαίδευσής τους. Σε σχέση με αυτό το ζήτημα, σύμφωνα με όλες τις σχετικές εκθέσεις του ΟΟΣΑ, προκύπτει ότι τα επιτυχημένα στις μέρες μας εκπαιδευτικά συστήματα καλλιεργούν τις δεξιότητες οι οποίες αποκαλούνται «δεξιότητες του 21ου αιώνα» και οι οποίες είναι:

α) καινοτομία και δημιουργικότητα,

β) κριτική σκέψη-επίλυση προβλημάτων-λήψη αποφάσεων,

γ) μεταγνώση (μαθαίνω δηλαδή πώς να μαθαίνω),

δ) επικοινωνία,

ε) συνεργασία,

στ) ψηφιακός εγγραμματισμός (η ικανότητα δηλαδή μεταξύ άλλων να εντοπίζεις, κατανοείς, διαχειρίζεσαι το πλήθος των πληροφοριών μέσω ψηφιακής τεχνολογίας),

η) καλλιέργεια της ιδιότητας του πολίτη,

θ) καριέρα,

ι) ατομική ευθύνη.

Με άλλα λόγια πρόκειται για τις δεξιότητες που εξετάζει το πρόγραμμα PISA και τις οποίες συστηματικά υποβαθμίζουν τα προγράμματα σπουδών του Ελληνικού Σχολείου. Υπενθυμίζω, ότι η Ελλάδα κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις διεθνώς ως προς την ποιότητα των σχολείων της σύμφωνα με τα κριτήρια των PISA, TIMSS, PIRLS κ.λπ.

Εκτός όμως από το περιεχόμενο της εκπαίδευσης σημαντική βελτίωση της ποιότητας επέρχεται και με μια σειρά θεσμικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ οι επιτυχημένες χώρες στην εκπαίδευση διακρίνονται για τα εξής τρία κύρια χαρακτηριστικά των εκπαιδευτικών τους συστημάτων:

α) Ελεύθερη επιλογή σχολικής μονάδας (ανάπτυξη κουλτούρας λογοδοσίας για τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα, ενίσχυση του ανταγωνισμού με στόχο την καλύτερη ποιότητα και άρα την προσέλκυση μαθητών) και πολυτυπία σχολείων.

β) Έμφαση στον εκπαιδευτικό (καλή αρχική εκπαίδευση, αυστηρό σύστημα επιλογής των καλύτερων, συστηματική αξιολόγηση, συστηματική επιμόρφωση, κίνητρα για ανέλιξη των ικανότερων).

γ) Αποκέντρωση και ενίσχυση της αυτονομίας της σχολικής μονάδας (καλύτερη ανταπόκριση στις τοπικές ανάγκες, ανάπτυξη παιδαγωγικών καινοτομιών έξω από το ασφυκτικό πλαίσιο της συγκεντρωτικής ομοιομορφίας και του κεντρικού προγραμματισμού.

Οι χώρες των οποίων τα εκπαιδευτικά συστήματα συγκεντρώνουν τα παραπάνω χαρακτηριστικά, όπως λ.χ. η Κορέα, το Χονγκ-Κονγκ, η Σιγκαπούρη, η Φινλανδία, η Σουηδία κ.ά. έχουν επιτύχει εντυπωσιακά αναπτυξιακά αποτελέσματα σε μακροχρόνια βάση.

Είναι σαφές ότι εάν θέλουμε η βασική εκπαίδευση να αποτελέσει την ατμομηχανή της οικονομικής ανάπτυξης και της συνολικής θεσμικής βελτίωσης της χώρας πρέπει να κινηθούμε σύμφωνα με τις παραπάνω κατευθύνσεις, όπως αυτές αποτυπώνονται ξεκάθαρα στη διεθνή εμπειρία και πρακτική. Διαφορετικά η χαμηλής ποιότητας εκπαίδευση που προσφέρουμε στους σημερινούς μαθητές θα υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας και θα αναβάλει για το απώτατο μέλλον την έξοδό της από την κρίση.

Ιδιωτικά Πανεπιστήμια: Αλήθειες & Μύθοι

trifon — Mon, 20 May 2019 16:10:12 +0000

Η αριστερή κυβέρνηση Τσίπρα ανέβαλε για το μακρινό μέλλον την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος. Έτσι εμποδίζεται η ίδρυση και λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Ας δούμε εν ολίγοις ποια είναι η κατάσταση που κατάφερε η «κοινωνικά ευαίσθητη» κυβέρνηση να διατηρήσει:

Μέσω πανελλαδικών εξετάσεων στη σχολή πρώτης προτίμησης περνά μόλις το 6% έως 8% των υποψηφίων. Μόλις το 25% των υποψηφίων συνολικά καταφέρνει να περάσει σε σχολή της επιλογής τους. Οι υπόλοιποι συμβιβάζονται να φοιτήσουν σε σχολές, οι οποίες στην πραγματικότητα δεν είναι μέσα στις προτιμήσεις τους. Το 25% με 30% των υποψηφίων αποτυγχάνουν στις εξετάσεις. Οι περισσότεροι νέοι που αποκλείονται από τη δημόσια ανώτατη εκπαίδευση ή τη σχολή της επιλογής τους προέρχονται από μειονεκτούσες οικονομικά οικογένειες. Οι νέοι από ευκατάστατες οικογένειες έχουν τη δυνατότητα, εάν αποτύχουν στις εξετάσεις ή εάν δεν επιθυμούν να φοιτήσουν στην Ελλάδα, να φοιτήσουν στη σχολή της επιλογής τους στο εξωτερικό. Οι φτωχοί δεν έχουν καμιά επιλογή. Ίσως κάποιες μικρομεσαίες οικογένειες από το υστέρημά τους και με πολλές θυσίες φροντίσουν τα παιδιά τους να φοιτήσουν σε κάποιο αξιοπρεπές κολέγιο στην Ελλάδα. Μέχρι εκεί. Ποιος ωφελείται λοιπόν από το κρατικό μονοπώλιο της ανώτατης εκπαίδευσης οι πλούσιοι ή οι φτωχοί;
Σε πανεπιστήμια του εξωτερικού σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της ΑΔΙΠ (2018) φοιτούν περίπου 37.500 Έλληνες. Το κόστος για το ισοζύγιο πληρωμών της χώρας ανέρχεται σε 1 δισ. €. Η Ελλάδα των 10 εκ. κατοίκων έχει περισσότερους φοιτητές στο εξωτερικό από την Ισπανία (35.348) των 46. εκ κατοίκων, το Ηνωμένο Βασίλειο (33.109) των 66 εκ. κατοίκων, την Αυστρία (17.501) των 9 εκ. κατοίκων ή την Πορτογαλία (12.951) των 10 εκ. κατοίκων. Στο μέτρο που οι απόφοιτοι των ξένων πανεπιστημίων παραμείνουν στο εξωτερικό η επένδυση σε ανθρώπινο κεφάλαιο, καινούργιες γνώσεις, ιδέες, τεχνολογίες θα παραμείνουν στις χώρες υποδοχής και δεν θα έλθουν στην Ελλάδα. Η απώλεια είναι μεγάλη και οι επιπτώσεις στο φυσικό κεφάλαιο της χώρας ανυπολόγιστες.
Στα κολέγια που συνεργάζονται με ξένα πανεπιστήμια και παρέχουν πτυχία που αναγνωρίζονται από το νόμο φοιτούν σήμερα περισσότεροι από 20.000 σπουδαστές.

Από τα παραπάνω διαπιστώνουμε ότι υπάρχει μια διαρκώς αυξανόμενη εγχώρια ζήτηση για πανεπιστημιακές σπουδές που υπερβαίνει την προσφερόμενη ποσότητα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Για πολλούς λόγους, που δεν υπάρχει επαρκής χώρος να αναλυθούν, η πολιτεία έχει περιορίσει τον αριθμό των εισακτέων στα κρατικά ΑΕΙ. Το έλλειμμα στην αγορά ανώτατης εκπαίδευσης καλύπτεται σε μεγάλο ποσοστό από τα πανεπιστήμια του εξωτερικού ή τα κολέγια. Στην περίπτωση των πανεπιστημίων του εξωτερικού οι επιπτώσεις για την ελληνική οικονομία, το δημογραφικό ζήτημα κ.λπ. είναι προφανείς. Επίσης το κρατικό μονοπώλιο αποκλείει από την ανώτατη εκπαίδευση τους νέους που προέρχονται από τις πιο αδύναμες οικονομικά οικογένειες και τις διάφορες μειονότητες.

Όσο κλείνουμε τα μάτια μας στην πραγματικότητα τόσο η Ελλάδα θα μένει πίσω στην εκπαιδευτική εξέλιξη σε σχέση με την υπόλοιπη ανθρωπότητα, το φυσικό της κεφάλαιο θα μειώνεται και θα βυθίζεται ολοένα και περισσότερο στο τέλμα της οικονομικής καθυστέρησης.

Παιδαγωγική Αυτονομία

trifon — Mon, 20 May 2019 16:01:35 +0000

Ο Μάικλ Φούλαν, ένας από τους πλέον ειδικούς παγκοσμίως σε θέματα εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, στο πρόσφατο βιβλίο του “The New Meaning of Educational Change” υπογραμμίζει ‒μεταξύ άλλων εξαιρετικών επισημάνσεων‒ ότι οι επιτυχημένες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις είναι εκείνες που το εκπαιδευτικό σύστημα είναι αποκεντρωμένο, αυτόνομο και ελεύθερο και ο έλεγχος του κράτους πάνω σ’ αυτό χαλαρός και διακριτικός. Το αντίθετο ακριβώς από την θλιβερή ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα του κρατικού συγκεντρωτισμού που εγκαθιδρύει κάθε είδους αδράνειες και απονευρώνει πλήρως εκπαιδευτικούς και μαθητές.

Πάρτε για παράδειγμα το μοναδικό σχολικό εγχειρίδιο ανά μάθημα. Το ελληνικό κράτος ‒μοναδική εξαίρεση μεταξύ των προηγμένων κρατών‒ επιβάλλει ένα απόλυτο μονοπώλιο στην επιλογή και αξιολόγηση των σχολικών βιβλίων. Οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς δεν έχουν κανέναν απολύτως λόγο σ’ αυτό. Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να υλοποιήσουν ένα κεντρικά σχεδιασμένο πρόγραμμα σπουδών. Για να αντιληφθείτε το μέγεθος του παραλογισμού φανταστείτε τώρα έναν γιατρό που το Υπουργείο Υγείας θα του καθόριζε επακριβώς και μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια τη συνταγή που θα δώσει για την αντιμετώπιση μιας ασθένειας ανεξαρτήτως της διάγνωσης ή έναν δικηγόρο που το κράτος θα του υποδείκνυε πώς θα χειριστεί τις υποθέσεις των πελατών του. Με αυτή την εξωφρενική λογική ο εκπαιδευτικός δεν επιτρέπεται να αποφασίζει με επαγγελματικά και επιστημονικά κριτήρια για την εκπαιδευτική διαδικασία, για τον τρόπο με άλλα λόγια που θα διδάσκει το μάθημά του. Θα περίμενε λοιπόν κανείς από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις των εκπαιδευτικών να αντιδρούν σε αυτή την υποτιμητική και αναχρονιστική για τον εκπαιδευτικό κατάσταση. Εντούτοις αυτές σιωπούν.

Το μοναδικό σχολικό εγχειρίδιο είναι, όπως είπαμε, ένα ενδεικτικό παράδειγμα εκπαιδευτικού συγκεντρωτισμού, δεν είναι όμως το μόνο. Η σειρά τέτοιου είδους αναχρονισμών είναι ατέλειωτη. Όλο το εκπαιδευτικό σύστημα είναι κεντρικά σχεδιασμένο και στην παραμικρή λεπτομέρεια, προκειμένου το κράτος να έχει τον αποφασιστικό και κυρίαρχο ρόλο σε όλα τα εκπαιδευτικά θέματα υποβαθμίζοντας τους πραγματικούς ενδιαφερόμενους, εκπαιδευτικούς, γονείς και μαθητές, σε ρόλο κομπάρσου.

Τι πρέπει να γίνει; Να υπάρξει παιδαγωγική αυτονομία όλων ανεξαιρέτως των σχολικών μονάδων. Προϋπόθεση της παιδαγωγικής αυτονομίας είναι η καθιέρωση εθνικών εκπαιδευτικών προτύπων (ΕΕΠ). Τα προγράμματα σπουδών θα καταρτίζονται σύμφωνα με όσα προβλέπουν τα ΕΕΠ από οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο (πανεπιστήμια, ερευνητικά ινστιτούτα, εκδοτικούς οίκους κ.ο.κ.), θα πιστοποιούνται από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής και θα συνοδεύονται από περισσότερα από ένα σχολικά εγχειρίδια τα οποία θα επιτρέπουν σε κάθε εκπαιδευτικό την επιλογή του καταλληλότερου.

Ακόμη, κρίσιμος παράγοντας της παιδαγωγικής αυτονομίας είναι ο καθορισμός του εκπαιδευτικού χρόνου. Σήμερα ο διδακτικός χρόνος καθορίζεται αποκλειστικά από το Υπουργείο Παιδείας. Μια αυτόνομη σχολική μονάδα θα έπρεπε να έχει τη δυνατότητα να διαμορφώνει δικά της εξειδικευμένα προγράμματα σπουδών ‒που να ανταποκρίνονται ενδεχομένως στις ιδιαιτερότητες ή στις ανάγκες της περιοχής της, στα προσόντα των μαθητών της κ.λπ.‒ μέχρι και στο 20% του διδακτικού χρόνου της. Η σχολική μονάδα πρέπει να μπορεί να αποφασίζει αυτόνομα εκπαιδευτικές δράσεις.

Η παιδαγωγική αυτονομία με τη σειρά της οδηγεί σε λογοδοσία των σχολικών μονάδων και έλεγχο των εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων

Ο Νέος Κόσμος της Εκπαίδευσης

trifon — Mon, 20 May 2019 15:58:55 +0000

Υπάρχουν δύο τάσεις ο συνδυασμός των οποίων αλλάζει τον τρόπο που προσεγγίζουμε την εκπαίδευση.

Η πρώτη τάση αφορά την αύξηση του μέσου όρου ζωής και του ανώτατου ορίου της ζωής. Τα τελευταία εκατό χρόνια ο μέσος όρος της ζωής αυξήθηκε περίπου κατά τριάντα χρόνια ενώ σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες μελέτες το ανώτατο όριο της ζωής προσδιορίζεται πάνω από τα 120 χρόνια. Υπάρχουν ρεαλιστικές εκτιμήσεις ότι σε τρεις με τέσσερις δεκαετίες αυτό μπορεί να αγγίξει τα 140 χρόνια. Η κύρια αιτία αυτής της αύξησης είναι οι επιστημονικές και ιατρικές ανακαλύψεις.

Η δεύτερη τάση αφορά το διαρκώς αυξανόμενο ρυθμό παραγωγής γνώσεων. Ο χρόνος της λεγόμενης «ημιζωής» (δηλαδή ο χρόνος εντός του οποίου απαξιώνεται κατά 50% η υφιστάμενη γνώση) στα περισσότερα γνωστικά πεδία περιορίζεται κάτω από τη δεκαετία.

Στο νέο αυτό περιβάλλον ο ρόλος του τυπικού εκπαιδευτικού συστήματος (σχολείου, πανεπιστημίου κ.λπ.) αλλάζει. Παύει να είναι ο αποκλειστικός ή ο σημαντικότερος πάροχος της γνώσης. Αν στο μέλλον οι καθιερωμένοι εκπαιδευτικοί θεσμοί, όπως τους ξέρουμε σήμερα, έχουν κάποιο λόγο ύπαρξης αυτός θα έχει να κάνει όχι με την παροχή γνώσης αλλά με την καλλιέργεια των δεξιοτήτων, με τις οποίες θα προσεγγίζουμε τη γνώση.

Οι νέες συνθήκες οδηγούν με βεβαιότητα σε κατευθύνσεις που ήδη σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν αρχίσει να αποτελούν πεδία έντονου προβληματισμού (Ε.Ε., ΟΟΣΑ κ.α.). Όλα δείχνουν ότι για να ανταποκριθούν οι σύγχρονες κοινωνίες στο συνδυασμό των προκλήσεων που περιγράψαμε παραπάνω διαμορφώνουν σταδιακά ένα νέο εκπαιδευτικό τοπίο, το οποίο χαρακτηρίζεται από: α) πολλαπλότητα επιλογών, β) πολλαπλότητα ισοδύναμων εκπαιδευτικών διαδρομών και γ) διαδικασίες πιστοποίησης της γνώσης ανεξάρτητα από τον τρόπο απόκτησής της (μέσω τυπικών σπουδών, εργασιακής εμπειρίας, αυτομόρφωσης κ.λπ.).

Το ζητούμενο πλέον είναι όχι το πού σπουδάζει κανείς αλλά το τι γνωρίζει και το τι μπορεί να κάνει. Εργαλεία, όπως οι εκπαιδευτικές πιστωτικές μονάδες (ECTS, ECVET) επιτρέπουν στα άτομα να εκπαιδεύονται δια βίου επικαιροποιώντας διαρκώς τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους συσσωρεύοντας και ανανεώνοντας το μορφωτικό τους κεφάλαιο, κατά τον ίδιο τρόπο που διαχειρίζεται κάποιος τις υπόλοιπες μορφές κεφαλαίου.

Ενώ αυτά συμβαίνουν αλλού η ελληνική εκπαιδευτική πολιτική περί άλλα τυρβάζει προσκολλημένη ακόμα σ΄ενα παλιό, συγκεντωτικό και παρωχημένο εκπαιδευτικό μοντέλο.