Φιλελεύθερη ιδεολογία

Το στερεότυπο του Γιάγκου Δράκου

trifon — Fri, 31 May 2019 12:23:16 +0000

Πριν λίγες ημέρες προβλήθηκαν στην ελληνική τηλεόραση δύο κινηματογραφικές ταινίες με την ίδια πάνω-κάτω κεντρική ιδέα. Την ανεξέλεγκτη δράση διεφθαρμένων επιχειρήσεων που επιδιώκοντας το κέρδος δεν διστάζουν να διαπράξουν φρικτά εγκλήματα. Κάτι σαν την αλησμόνητη «Λάμψη» του Γιάγκου Δράκου. Κάθε επιχειρηματίας άλλωστε στην προπαγάνδα της αντικαπιταλιστικής υποκουλτούρας μοιάζει με τον κακό δράκο του παραμυθιού.

Στην πρώτη ταινία, του Ζαν-Πατρίκ Μπενές με τίτλο «Arès: Κίνδυνος στο Παρίσι», βρισκόμαστε στη Γαλλία του 2035. Η χώρα μαστίζεται από φτώχεια και ανεργία που έχει προκαλέσει ‒ποιος άλλος;‒ ο ασύδοτος καπιταλισμός. Η φαρμακευτική εταιρεία Donevia πραγματοποιεί πειράματα με σκοπό να θέσει σε κυκλοφορία ένα πανίσχυρο φάρμακο που θα δημιουργήσει έναν ανίκητο υπερστρατιώτη. Δυστυχώς τα πειράματα έχουν ως αποτέλεσμα τον τραγικό θάνατο 30126 ανθρώπων, κάτι που δεν συγκινεί βεβαίως την εταιρεία. Μόνη εξαίρεση ο πρωταγωνιστής, ένας βετεράνος πολεμιστής, ο Αρές που παίρνει το φάρμακο χωρίς παρενέργειες, γίνεται υπεράνθρωπος και τσακίζει τους κακούς καπιταλιστές με το ίδιο τους το προϊόν, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα τις εγκληματικές πράξεις τους στις εξαθλιωμένες μάζες.

Στη δεύτερη ταινία, το Χόλιγουντ παίρνει τη σκυτάλη της προπαγάνδας εναντίον της επιχείρησης και του επιχειρηματία. Ο τίτλος της ταινίας του Σιντάρο Σιμοσάουα είναι «Παιχνίδι Χωρίς Κανόνες (Misconduct)». Ο Άντονι Χόπκινς υποδύεται τον αδίστακτο ιδιοκτήτη μιας ακόμη φαρμακευτικής εταιρείας που έχει ξεπαστρέψει χιλιάδες ανυποψίαστους ασθενείς με τα φαρμακευτικά παρασκευάσματά της. Στην αιμοσταγή δράση του τον καλύπτει με επιτυχία ένας μεγαλοδικηγόρος, ο Αλ Πατσίνο. Η εγκληματική δράση τους αποκαλύπτεται από έναν φιλόδοξο νεαρό δικηγόρο με μια εκθαμβωτικά όμορφη αλλά συγχρόνως καταθλιπτική σύζυγο (θυμίζει σε πολλά σημεία τον «Δικηγόρο του Διαβόλου»).

Τον Ιούνιο του 2006 το Ινστιτούτο Business & Media δημοσίευσε μια πρωτότυπη μελέτη με τίτλο «Bud Company: Executive Summary», η οποία μεταξύ άλλων αναφέρει: «Οι επιχειρηματίες στην τηλεόραση διέπραξαν περισσότερα εγκλήματα από οποιαδήποτε άλλη δημογραφική ομάδα. (...). Οι επιχειρηματίες διαπράττουν πέντε φορές περισσότερα εγκλήματα από τρομοκράτες και τέσσερις φορές περισσότερα από συμμορίες.».

Ο Πρόεδρος του Ινστιτούτου Ayn Rand, Γιαρόν Μπρουκ, έδωσε κάποτε τρεις μήνες καιρό στους φοιτητές του στο Πανεπιστήμιο Σάντα Κλάρα για να καταγράψουν τις κινηματογραφικές ταινίες, όπου στον ρόλο του καλού πρωταγωνιστή βρίσκεται ένας επιχειρηματίας. Οι φοιτητές συνάντησαν μεγάλη δυσκολία να ανακαλύψουν κάποια τέτοια έργα.

Εσείς θα μπορούσατε να βρείτε;

Ανάπτυξη και ελεύθερη οικονομία

trifon — Fri, 31 May 2019 12:20:14 +0000

Η μεγάλη διαφορά του συστήματος της ελεύθερης οικονομίας από όλα όσα προηγήθηκαν είναι ότι στα πλαίσια αυτού η οικονομική ανάπτυξη αφορά τους πολλούς και όχι τους λίγους. Έτσι το χιλιοειπωμένο σύνθημα «ανάπτυξη για τους πολλούς και όχι για τους λίγους» ταιριάζει περισσότερο στα απολυταρχικά και ολοκληρωτικά συστήματα και όχι στην ελεύθερη οικονομία.

Στο γνωστό βιβλίο των Ρόζεμπεργκ και Μπρίρτζελ Πώς έγινε πλούσια η Δύση, οι συγγραφείς επισημαίνουν «Η ανάπτυξη είναι φυσικά μια μορφή αλλαγής. Όταν η αλλαγή απαγορεύεται τότε η ανάπτυξη είναι αδύνατη. Η επιτυχημένη όμως αλλαγή απαιτεί μια μεγάλη δόση ελευθερίας για πειραματισμό. Η πλειονότητα των κοινωνιών, παλαιότερων και σύγχρονων, δεν το επέτρεπε. Για το λόγο αυτό δεν ξέφυγαν από τη φτώχεια.».

Στην ελεύθερη αγορά ανάπτυξη σημαίνει, τόσο αύξηση του απόλυτου όγκου των αγαθών που παράγει μια κοινωνία όσο και αύξηση της κατά κεφαλήν παραγωγής. Δε ήταν πάντοτε έτσι. Στις προκαπιταλιστικές κοινωνίες κατά κανόνα η αύξηση του όγκου της συνολικής παραγωγής οδηγούσε σε πτώση του βιοτικού επιπέδου των ατόμων. Αυτό συνέβαινε, γιατί η αύξηση της συνολικής παραγωγής οδηγούσε σε μεγαλύτερη αύξηση του πληθυσμού και πτώση του ατομικού βιοτικού επιπέδου. Σύμφωνα με τον Μαλθουσιανό Κύκλο, οι περίοδοι της γενικής ευημερίας έκαναν τα άτομα φτωχότερα, ενώ οι πάσης φύσεως κρίσεις οδηγούσαν στο αντίθετο αποτέλεσμα.

Οι κοινωνίες ξέφυγαν από το Μαλθουσιανό κύκλο όταν στις αρχές του 16^ου αιώνα στην Ολλανδία και στην Αγγλία ανέπτυξαν ένα θεσμικό πλαίσιο ιδιοκτησιακών και περιουσιακών δικαιωμάτων που ενθάρρυνε τα άτομα να επενδύουν το κεφάλαιό τους σε καινοτόμα επιχειρηματικά σχέδια.

Μπορεί κανείς να αντιληφθεί τη σχέση μεταξύ πολιτικών θεσμών και οικονομικής ανάπτυξης, μελετώντας την περίοδο που ξεκινά από τον 16^ο και φθάνει μέχρι τον 18^ο αιώνα. Από τη μια παρατηρεί την αναπτυξιακή πορεία της Αγγλίας και της Ολλανδίας και από την άλλη διαπιστώνει τον σταδιακό οικονομικό μαρασμό της Ισπανίας και της Γαλλίας. Οι τελευταίες δεν είχαν λιγότερους εφευρέτες, επιστήμονες, τολμηρούς θαλασσοπόρους, ικανούς εμπόρους από όσους οι πρώτες. Η βασική διαφορά είναι ότι στην Αγγλία και στην Ολλανδία θεσμοθετήθηκε ένα σύστημα δικαιωμάτων ιδιοκτησίας και περιουσίας που δημιούργησε μια οικονομία ελεύθερων συναλλαγών, η οποία με τη σειρά της εξατομίκευσε τα κέρδη και τις ζημιές της επιχειρηματικής δραστηριότητας και ενθάρρυνε την καινοτομία.

Ένα φανταστικό σενάριο

trifon — Fri, 31 May 2019 12:17:36 +0000

Υπάρχουν καλοί και κακοί επιχειρηματίες, όπως υπάρχουν καλοί και κακοί ιερείς, καλοί και κακοί δημόσιοι υπάλληλοι, καλοί και κακοί πολιτικοί, καλοί και κακοί συνδικαλιστές κοκ. Ο μέσος τηλεθεατής βρίσκει πολύ φυσιολογικό να παρακολουθήσει μια κινηματογραφική ταινία, όπου στο ρόλο του κακού βρίσκεται ένας άκαρδος και άπληστος επιχειρηματίας. Σε όλη του τη ζωή δεν έπαψε να βλέπει έργα που επιχειρηματίες σκοτώνουν, εξαπατούν, εκβιάζουν και απειλούν για το κέρδος. Δεν ενοχλείται κανείς για την παραμορφωτική παρουσίαση του επιχειρηματία για το γεγονός ότι δεν υπάρχει –έστω και για ξεκάρφωμα βρε αδερφέ- μια ταινία που ο καλός πρωταγωνιστής είναι ένας καινοτόμος επιχειρηματίας. Δεν είμαι σίγουρος όμως ότι, ο μέσος τηλεθεατής θα αισθανόταν καλά, εάν στο ρόλο του κακού βρισκόταν ένας καθηγητής της φιλολογίας, φτωχικής καταγωγής που ο αριστερός πατέρας του πέθανε στη Μακρόνησο και η μάνα του καθάριζε σκάλες για να τον μεγαλώσει. Το σενάριο θέλει τον τύπο αυτό να είναι παιδεραστής και να μη διστάζει να κοιμηθεί με όσες μαθήτριές του θέλουν μεγαλύτερο βαθμό. Ο καθηγητής αυτός όμως είναι συγχρόνως γνωστός συνδικαλιστής της ΟΛΜΕ που έχει πρωτοστατήσει στους αγώνες εναντίον της αξιολόγησης, υπερασπίζεται το δημόσιο και δωρεάν χαρακτήρα της εκπαίδευσης και έχει εκλεγεί με μεγάλη πλειοψηφία δημοτικός σύμβουλος σε κάποιο δήμο της δεύτερης περιφέρειας του Πειραιά. Έτσι δεν τολμά να τον ακουμπήσει κανείς. Κάποιος μαθητής ερωτευμένος με μια μαθήτρια που μάλλον κοιμήθηκε με τον πρωταγωνιστή καθηγητή, τυφλωμένος από τη ζήλεια απειλεί ότι, θα δημοσιοποιήσει βίντεο με τα κατορθώματά του στα social media. Λίγες ημέρες μετά ο μαθητής βρίσκεται δολοφονημένος σε ερημική τοποθεσία στο Σχιστό.

Να είστε σίγουροι ότι την ημέρα της πρώτης προβολής της ταινίας στον μοναδικό κινηματογράφο που δέχθηκε να την προβάλει θα υπάρχει διαδήλωση των συνδικαλιστών της ΟΛΜΕ και των δήμων της Β΄ Περιφέρειας Πειραιά, μια ξεχωριστή του ΠΑΜΕ και ίσως άλλη μία κάποιων εκκλησιαστικών οργανώσεων. Οι διαδηλωτές θα διαμαρτύρονται γιατί η ταινία υπονομεύει το δημόσιο σχολείο, το σεβασμό που θα πρέπει να έχουν οι πολίτες στους καθηγητές του. Κάποιοι θα βλέπουν στην σκανδαλώδη ταινία δάκτυλο των ιδιοκτητών των ιδιωτικών σχολείων. Κανείς δεν θα βρεθεί να υποστηρίξει την ταινία να μιλήσει για την ελευθερία της τέχνης κ.λπ.

Επιλεκτικές ευαισθησίες; Απλά αυτή είναι η κυρίαρχη αντικαπιταλιστική νοοτροπία.

Η μόνη αταξική κοινωνία είναι η αστική

trifon — Fri, 31 May 2019 12:07:32 +0000

Πολλοί υπουργοί της σημερινής κυβέρνησης της Αριστεράς έχουν δηλώσει ότι ακολουθούν «ταξική» πολιτική. Αυτή συνίσταται κατ’ αυτούς σε πολιτικές αναδιανομής μέσω των πάσης φύσεως φόρων και ασφαλιστικών εισφορών εις βάρος των ευπορότερων και υπέρ των απορότερων κοινωνικών ομάδων. Στην ανάλυση και στη θεωρία της Αριστεράς αταξική κοινωνία είναι μόνο η μελλοντική κομμουνιστική κοινωνία. Η άποψη αυτή αγνοεί την πραγματικότητα, τα διδάγματα της ιστορικής εξέλιξης και είναι απολύτως εσφαλμένη.

Στην ιστορία κοινωνικές τάξεις υπήρξαν οι δουλοπάροικοι, οι αγρότες, οι άρχοντες και οι ευγενείς. Όσοι κληρονομούσαν την κοινωνική τους θέση και δεν ήταν κατά κανόνα δυνατόν να την αλλάξουν. Δεν ισχύει το ίδιο με τους αστούς. Στην περίπτωση των αστών καμία σημασία δεν έχει η καταγωγή σου, ποιοι ήταν οι γονείς σου. Σημασία έχει ποιος είσαι εσύ.

Σε μια ελεύθερη και όχι προστατευμένη οικονομία οι έμποροι και οι βιομήχανοι δεν αποτελούν κληρονομική τάξη. Μπορεί να γεννήθηκες γιος εμπόρου, βιοτέχνη ή βιομηχάνου, αλλά εάν δεν είσαι επινοητικός, ικανός, διορατικός και εργατικός δεν πρόκειται να διατηρήσεις για πολύ όσα κληρονόμησες από την οικογένειά σου. Στις ανοιχτές οικονομίες η ιστορία διδάσκει πως είσαι ό,τι καταφέρνεις με τις δυνάμεις σου ή τουλάχιστον ό,τι κατορθώνεις να διατηρήσεις. Αυτό που μετράει είναι η προσωπική ικανότητα, το ανθρώπινο κεφάλαιο και η εργατικότητα.

Η αστική επανάσταση υπήρξε στην πραγματικότητα η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από την κληρονομική ακινησία των πάσης φύσεως καστών και τάξεων. Προσοχή, η απελευθέρωση και όχι η εξολόθρευση. Απελευθερώνοντας τις δημιουργικές δυνατότητες του ανθρώπου και ποντάροντας στο άτομο και την κοινωνική του ανέλιξη, η ελεύθερη οικονομία άμβλυνε όλες τις κληρονομικές κοινωνικές διακρίσεις και επέτρεψε την κοινωνική κινητικότητα. Αυτός είναι και ο λόγος που μολονότι το μήνυμα της κομμουνιστικής ιδεολογίας ήταν το πιο «εύπεπτο» μήνυμα στην ιστορία της προπαγάνδας εντούτοις δεν κατάφερε να κυριαρχήσει. Οι αστοί, ως αταξική δύναμη προσέφεραν στα πιο αδύναμα κοινωνικά στρώματα, στους εργαζόμενους, στους φτωχούς και στους απόκληρους ελκυστικότερα πρότυπα κοινωνικής ανόδου και ευημερίας. Οι «προλετάριοι» της γης συνειδητοποίησαν ότι η πρόοδός τους μπορεί να επιτευχθεί μόνο με περισσότερη ελευθερία και όχι με παραίτηση από αυτή για τη μελλοντική μεταφυσική «ελευθερία» της κομμουνιστικής κοινωνίας. Μια τέτοια παραίτηση είναι θυσία χωρίς αντίκρισμα τουλάχιστον στην παρούσα ζωή.

Οι αστοί λοιπόν δεν είναι τάξη, όπως εσφαλμένα πιστεύουν οι υπουργοί της κυβέρνησης. Οι τάξεις έχουν ήδη καταργηθεί από την εποχή του Διαφωτισμού και της βιομηχανικής επανάστασης. Με την επικράτηση των φιλελεύθερων ιδεών και την προσήλωση στην ελευθερία του ατόμου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η ελεύθερη και ανοιχτή κοινωνία είναι τέλειο σύστημα. Είναι προφανώς ατελές, αλλά είναι το μόνο που διαθέτει μηχανισμούς αυτοδιόρθωσης και προστασίας από την κοινωνική στασιμότητα, την οποία προσπαθούν να επιβάλλουν οι αριστερές πολιτικές καταργώντας τα κίνητρα της επιτυχίας, της δημιουργίας και της προόδου του ατόμου.

Ο Πόλεμος της Nutella

trifon — Fri, 31 May 2019 12:05:13 +0000

Την Γαλλική πολιτική σκηνή απασχόλησε η τριήμερη πολιτική διάθεσης του προϊόντος Nutella σε τιμή κάτω του κόστους από την αλυσίδα supermarkets Intermarché. Ο Γάλλος υπουργός Οικονομίας απηύθυνε συστάσεις στη γνωστή αλυσίδα και πολλοί άλλοι πολιτικοί, συνδικαλιστές και διανοούμενοι κυρίως από το χώρο της Αριστεράς βρήκαν την ευκαιρία να επικρίνουν μια ακόμη φορά την ελεύθερη αγορά για τέτοιου είδους φαινόμενα και τους κινδύνους που εγκυμονούν γενικώς και αορίστως για την κοινωνία... Οι αντιδράσεις και η δημοσιότητα του θέματος οδήγησαν τον παραγωγό του προϊόντος, την ιταλική εταιρεία Ferrero SpA να αποδοκιμάσει δημοσίως την επιλογή της Intermarché.

Στην πραγματικότητα βεβαίως στο χώρο των supermarkets δεν υπάρχει πιο συνηθισμένη πρακτική από τις επιθετικές προωθήσεις προϊόντων-κραχτών. Με το προϊόν-κράχτη μπαίνει ο κόσμος σε ένα κατάστημα. Το κατάστημα από το συνολικό προϋπολογισμό του πελάτη προσδοκά να καλύψει τη ζημιά που δημιουργείται από τις πωλήσεις του προϊόντος-κράχτη. Τέτοιου είδους προωθήσεις λειτουργούν θετικά για όλους (παραγωγούς, εμπόρους, καταναλωτές).

Ας υποθέσουμε όμως, ότι σε έναν άλλον εμπορικό κλάδο με λίγους ανταγωνιστές μια επιχείρηση αρχίζει να πουλά τα προϊόντα της κάτω του κόστους με μοναδικό σκοπό της την συγκέντρωση του κλάδου. Από αυτή την πρακτική οι ωφελημένοι είναι ασφαλώς οι καταναλωτές. Θα αναρωτηθεί κανείς, εάν όμως η επιχείρηση καταφέρει να εκτοπίσει τους ανταγωνιστές της από την αγορά δεν θα έχει τη δυνατότητα να ανεβάσει στη συνέχεια τις τιμές της εις βάρος των καταναλωτών; Η απάντηση είναι όχι, γιατί η άνοδος των τιμών σε υψηλότερα επίπεδα που θα αντιστάθμιζαν τις προηγούμενες απώλειες εσόδων, θα λειτουργήσει ως σημαντικό κίνητρο για νέους ανταγωνιστές της που θα μπορούν να προσφέρουν καλύτερες τιμές στους καταναλωτές. Αυτό που δεν γίνεται κατανοητό από όσους δεν γνωρίζουν τη λειτουργία της οικονομίας είναι ότι στην ελεύθερη οικονομία ακόμα και σε μονοπωλιακές περιπτώσεις λειτουργεί κατά κανόνα ο δυνητικός ανταγωνισμός. Ο μόνος τρόπος να δημιουργήσεις ένα αναγκαστικό μονοπώλιο που δεν θα είναι διεκδικήσιμο από πιθανούς ανταγωνιστές είναι ο δια νόμου αποκλεισμός τους ή με άλλες κουβέντες, η κρατική παρέμβαση.

Έχουν περάσει περισσότερα από εβδομήντα χρόνια από τότε που ο Χάγεκ έγραψε το κορυφαίο για το θέμα μας βιβλίο με τίτλο «Η σημασία του ανταγωνισμού». Συστήνω σε όλους την προσεκτική ανάγνωσή του.

Διαφήμιση και καταναλωτής

trifon — Fri, 31 May 2019 12:02:42 +0000

Κάθε φιλόλογος που ...σέβεται τον εαυτό του έχει ζητήσει από τους μαθητές του να γράψουν μια έκθεση όπου θα περιγράφουν με δακρύβρεκτο ύφος τα καταστροφικά για τον άνθρωπο αποτελέσματα της καταναλωτικής μανίας, η οποία έχει τάχα μετατρέψει τους ανθρώπους σε άβουλα όντα που αγοράζουν λάθος προϊόντα για λάθος λόγους υπό την επήρεια της «διαβολικής» διαφήμισης.

Στην ελεύθερη αγορά η πραγματικότητα διαψεύδει τις φαντασιώσεις των εχθρών της. O καταναλωτής είναι κυρίαρχος. Ένας από τους κορυφαίους διαφημιστές όλων των εποχών, ο Ντέιβιντ Όγκιλβι, έγραφε στο βιβλίο του “Εξομολογήσεις ενός διαφημιστή”: «Ο καταναλωτής δεν είναι μωρός, είναι η γυναίκα σας». Ένα ανοικτίρμον ον που υπολογίζει τα πάντα πριν αγοράσει οτιδήποτε. Κανένας παραγωγός δεν μπορεί να σταθεί στην αγορά χωρίς την σταθερή μακροχρόνια προτίμησή του από τους καταναλωτές. Μετά βεβαιότητας θα χρεοκοπήσει. Αλλά όταν χρεοκοπούν οι παραγωγοί κακών προϊόντων και υπηρεσιών κερδίζουν οι καταναλωτές και το σύστημα της ελεύθερης οικονομίας. Όσοι οιμώζουν εναντίον της διαφήμισης αγνοούν ή κάνουν πως δεν γνωρίζουν ότι μόλις το 10% με 15% των διαφημιζόμενων προϊόντων επιζούν τελικά σε βάθος χρόνου. Αυτό και μόνο αποδεικνύει ότι ο καταναλωτής είναι λογικό και αυτόβουλο ον και όχι κάποιο κατευθυνόμενο ανδράποδο. Για τον λόγο αυτόν οι παραγωγοί ανταγωνίζονται ποιος θα ικανοποιήσει καλύτερα τους καταναλωτές. Δεν το κάνουν από φιλανθρωπία αλλά από καθαρή ιδιοτέλεια. Κι αυτός ο εξοντωτικός ανταγωνισμός λειτουργεί υπέρ του καταναλωτή. Για χάρη του καινοτομούν οι παραγωγοί, γι’ αυτόν επινοούνται νέα προϊόντα, νέες υπηρεσίες. Το κέρδος του παραγωγού είναι η αμοιβή του γιατί καταφέρνει να κρατά ευχαριστημένους τους καταναλωτές. Στη συνέχεια ο ανταγωνισμός περιορίζει κι άλλο τις τιμές και μειώνει το κέρδος. Τη γνώση για κάθε νέο προϊόν ή υπηρεσία τη μεταφέρει στον καταναλωτή η διαφήμιση. Κάθε προϊόν που αγοράζει ο καταναλωτής εμπεριέχει στην τιμή και το κόστος της πληροφόρησής του. Πολλές φορές όμως ο παραγωγός φοβούμενος τον ανταγωνισμό επιλέγει να επωμιστεί το κόστος διαφήμισης ο ίδιος και όχι ο καταναλωτής. Από την άλλη όμως ο παραγωγός επιβαρύνεται με το κόστος κάθε προϊόντος που απορρίπτει ο καταναλωτής.

Ω του θαύματος, από αυτή την αέναη επιδίωξη του ιδιοτελούς προσωπικού συμφέροντος τόσο από τον παραγωγό όσο κι από τον καταναλωτή οδηγούμαστε στη μεγιστοποίηση του κοινού καλού.

Ο «άδικος» σεισμός και η «δίκαιη» παραγωγή

trifon — Fri, 31 May 2019 12:01:39 +0000

O κ. Δραγασάκης έγραψε: «(...) Η δίκαιη παραγωγή πλούτου, η δίκαιη διανομή και η προοδευτική αναδιανομή του πρέπει να είναι παράλληλες διαδικασίες» (23.11.2017).

Στην περίπτωσή μας είναι εμφανές ότι οι επιθετικοί προσδιορισμοί «δίκαιη παραγωγή», «δίκαιη διανομή» χρησιμοποιούνται με μεταφυσική διάθεση. Η τρέχουσα πολιτική συγκυρία επιτρέπει δυστυχώς την ασάφεια και δικαιολογεί την έλλειψη κατανόησης ακόμη και βασικών εννοιών. Ασφαλώς δεν υπάρχει αντίρρηση στο να αναζητηθεί η ηθική διάσταση των ζητημάτων της παραγωγής και διανομής του πλούτου. Με μερικές ωστόσο διευκρινίσεις:

‒ Ο δίκαιος ή ο άδικος χαρακτήρας μιας πράξης κρίνεται σύμφωνα με κανόνες δίκαιης συμπεριφοράς και όχι σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ανθρώπινης δράσης.

‒ Οι κανόνες με τη σειρά τους για να μπορούν να χαρακτηριστούν «δίκαιης συμπεριφοράς» πρέπει α) να είναι γενικοί και αφηρημένοι, β) βέβαιης και ίσης έναντι όλων εφαρμογής, και γ) σαφείς και προβλέψιμοι.

Το να χαρακτηρίσουμε την παραγωγή του πλούτου, το αποτέλεσμα της ανθρώπινης δράσης δηλαδή «δίκαιο» ή «άδικο» είναι τόσο σωστό όσο και το να χαρακτηρίσουμε έναν φονικό σεισμό ως «άδικο». Ο μηχανισμός της αγοράς δεν είναι ούτε δίκαιος ούτε άδικος, καθώς τα αποτελέσματά του ούτε μπορούν να προβλεφθούν ούτε μπορούν να επιδιωχθούν από κάποιους πεφωτισμένους σχεδιαστές. Επέρχονται ως συνέπειες συνθηκών και παραγόντων που δεν είναι στο σύνολό τους γνωστοί σε κανέναν.

Ας πάμε τώρα στη δεύτερη έννοια, αυτή της «δίκαιης διανομής». Συνειδητοποιώντας τη χρεοκοπία των μαρξιστικών επιχειρημάτων για κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής ο κ. Δραγασάκης επιδιώκει να υποστηρίξει την κοινωνικοποίηση των αποτελεσμάτων της παραγωγής επικαλούμενος μια μεταφυσική αρχή δικαίου. Ωστόσο, δεν ήταν οι μεταφυσικές αντιλήψεις περί μιας «δίκαιης» τάχα διανομής του πλούτου που ανέβασαν το επίπεδο του δυτικού κόσμου αλλά η «ανάλγητη» ελεύθερη αγορά που επέτρεψε και ενθάρρυνε όσο ποτέ άλλοτε στην ιστορία, τη δημιουργία κινήτρων στα άτομα και κατ’ επέκταση τη συσσώρευση κεφαλαίου. Εάν καταργήσεις τα κίνητρα των ατόμων για δημιουργία πολύ γρήγορα θα οδηγηθείς στη δίκαιη ισοκατανομή της φτώχειας.

Ο Ρωλς είχε επισημάνει ότι οι οικονομίες δεν κρίνονται με το πόση ισότητα ή ανισότητα παράγουν αλλά με τα αποτελέσματα που επιφέρουν στην ευημερία των λιγότερο ευνοημένων ομάδων.

Εάν κάτι τέτοιο δεν θεωρείται δίκαιο το λάθος είναι του Δημιουργού, κ. Δραγασάκη.

Αδάμ και Εύα

trifon — Fri, 31 May 2019 11:57:49 +0000

Στην ταινία “Absolutely Anything” εξωγήινα όντα δίνουν στον πρωταγωνιστή Σάιμον Πεγκ υπερφυσικές δυνάμεις να πραγματοποιεί κάθε επιθυμία του. Ας έρθουμε στη θέση του. Σου δόθηκαν υπερφυσικές δυνάμεις και μπορείς να πραγματοποιήσεις τα πιο τρελά σου όνειρα. Μπορείς να ανακαλύψεις το φάρμακο για τον καρκίνο, να γίνεις Μέγας Αλέξανδρος, διάσημος συγγραφέας, να αποκτήσεις αμύθητα πλούτη. Μοιάζει συναρπαστικό αλλά για πόσο καιρό; Εάν το καλοσκεφτείτε δεν είναι...

Την ώρα που κάποιος πεθαίνει, φαντάζεται ότι βρίσκεται στο κατάμεστο Γουέμπλεϊ αγωνιζόμενος στον τελικό του Τσάμπιονς Λιγκ με τα χρώματα της αγαπημένης του ομάδας. Σε όλη του τη ζωή υπήρξε το μεγάλο του όνειρο. Ο διαιτητής σφυρίζει την έναρξη του αγώνα και μόλις στο δεύτερο λεπτό από μια προωθημένη μεταβίβαση εξαπολύει έναν «κεραυνό». Η μπάλα καταλήγει στα δίχτυα. Θεατές, προπονητής και συμπαίκτες τον αποθεώνουν. Πέντε λεπτά αργότερα με ανάποδο ψαλίδι έξω από τη μεγάλη περιοχή επιτυγχάνει δεύτερο γκολ. Σε λίγο επιτυγχάνει τρίτο τέρμα από απόσταση 40 μέτρων. Γονατίζει και ευχαριστεί το Θεό. Πριν συμπληρωθεί το ημίχρονο έχει πετύχει γκολ από όπου κι αν επιχείρησε. Μια σκέψη τον απασχολεί... Αποφασίζει να επιχειρήσει να σουτάρει με τακουνάκι από ...το κέντρο. Η μπάλα καταλήγει και πάλι στα δίχτυα. Κάθε φορά που αυξάνει το επίπεδο δυσκολίας το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο, σκοράρει. Τότε αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι δεν βρίσκεται στον Παράδεισο...

Τι σχέση έχουν όλα αυτά με τον φιλελευθερισμό; Μεγάλη. Οι φιλελεύθερες ιδέες είναι η μόνες που ανακαλύπτουν και ξεκαθαρίζουν τους κανόνες της ζωής. Η ζωή είναι γεμάτη από καλά και κακά νέα, από επιτυχίες και αποτυχίες. Για δεκαετίες πολιτικοί, διανοούμενοι κ.λπ. προσπαθούν να συσκοτίσουν τα πράγματα υποστηρίζοντας ότι οι άνθρωποι δεν είναι υπεύθυνοι των επιλογών τους αλλά θύματα που χρειάζονται την κρατική κηδεμονία. Το κράτος –γι’ αυτούς‒ πρέπει να απαγορεύσει τα ανθρώπινα πάθη, τη βία, την απληστία κ.ο.κ. Δικαιολογούνται όμως παρεμβάσεις που περιορίζουν την ελευθερία μας για το καλό μας, στηριγμένες σε νομοτέλειες που καταρρίπτουν την αυτονομία και την αυτοδιάθεσή μας;

Αν για κάτι αξίζει το παραμύθι του Αδάμ και της Εύας είναι για την θαυμαστή ανυπακοή τους στη θεία κηδεμονία και την επιλογή τους να μείνουν στην αληθινή ζωή αντί της αιώνιας εφιαλτικής ευδαιμονίας.

Λογική κ Ελευθερία

trifon — Mon, 20 May 2019 15:53:50 +0000

Οι υποστηρικτές της ελεύθερης οικονομίας συνήθως αρκούνται να απαριθμούν τα πλεονεκτήματα του συστήματος αυτού από οικονομική άποψη. Οι περισσότεροι επικεντρώνονται στην υλική πλευρά της ελεύθερης οικονομίας, με ποιο τρόπο αυτή αυξάνει τον πλούτο της ανθρωπότητας. Αποφεύγουν όμως να υπερασπιστούν την ελεύθερη οικονομία στην ηθική, πολιτική και φιλοσοφική βάση της, εκεί δηλαδή που κατισχύει πλήρως των αντιπάλων της. Η ηθική δικαίωση της ελεύθερης οικονομίας συνίσταται στο ότι αυτή είναι σύμφυτη με τη φύση του ανθρώπου και ότι όχι μόνο στηρίζεται αλλά συγχρόνως προάγει τη μεγαλύτερη ανθρώπινη αξία που είναι η ελευθερία. Αυτό θα πρέπει να εξηγηθεί:

Ο άνθρωπος σε αντίθεση με όλα τα άλλα ζώα, τα οποία διαθέτουν ποικίλα μέσα για την επιβίωσή τους, διαθέτει ένα και μόνο μέσο διατήρησης στη ζωή, τη λογική. Έχει δηλαδή την ικανότητα να σκέπτεται, να αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα και να κρίνει. Η διανοητική λειτουργία είναι χαρακτηριστικό που μόνο ο ατομικός νους μπορεί να επιτελέσει. «Συλλογικός νους» δεν υπάρχει. Οι μάζες δεν μπορούν να δράσουν έλλογα, δρουν μόνο παρορμητικά. Εφόσον η λογική είναι ατομική διαδικασία και εφόσον η διανοητική λειτουργία είναι προϋπόθεση της επιβίωσης του ανθρώπου, τότε η πνευματική ελευθερία είναι απαραίτητη προϋπόθεση της ανθρώπινης λογικής λειτουργίας. Αυτή η θεμελιώδης για την επιβίωση του ανθρώπου διαπίστωση οδήγησε στην αναγνώριση και κατοχύρωση των ατομικών δικαιωμάτων.

Η ελεύθερη οικονομία μάς βοηθά να γίνουμε πλουσιότεροι αλλά δεν είναι αυτό το κύριο θέμα. Το οικονομικό κέρδος δεν είναι το παν. Η επιδίωξη της ευζωίας των ατόμων είναι αυτό που μετρά και αποτελεί το συγκριτικό πλεονέκτημα της αγοράς από οποιοδήποτε άλλο σύστημα δημιούργησε ο άνθρωπος. Το σημαντικότερο είναι ότι η αγορά, απαλλαγμένη από κρατικές ρυθμίσεις και παρεμβάσεις, δίνει στον καθένα τη δυνατότητα της προσωπικής στοχοθεσίας, την ευκαιρία να διαμορφώσει τον κόσμο όπως αυτός επιθυμεί, κάνοντας χρήση της λογικής του. Δεν χρησιμοποιεί τη λογική κάποιου τρίτου. Κάποιοι εργάζονται για να δημιουργήσουν πρωτοπόρες επιχειρήσεις, νέα προϊόντα και υπηρεσίες, άλλοι έργα τέχνης, άλλοι εργάζονται για την οικογένειά τους και το μέλλον των παιδιών τους, άλλοι σε οργανώσεις φιλανθρωπίας και αλληλεγγύης. Οι πράξεις κάθε ατόμου έχουν συνέπειες και ενίοτε κόστος. Αλλά αυτός είναι ο μόνος δρόμος που επιτρέπει στον άνθρωπο να είναι ελεύθερος και αυτεξούσιος.